మా ఇంట్లో ఉన్న మేఘదూతం తెలుగు అనువాదానికి ముందుమాట రాసింది జలసూత్రం రుక్మిణీనాథ శాస్త్రి గారు. ఆ అనువాదంలో టీక, ప్రతిపదార్థాలు ఉండవు. శ్లోకము, తెలుగులో భావము మాత్రమే ఉంటాయి. జరుక్ శాస్త్రిగారు అనువాదాలతో వచ్చే సమస్యలని వివరించారు ముందు మాటలో.

ఎంతగొప్పగా రాసినా మూలం మూలమే, దానిలోని అందాన్ని అనువాదంలో పూర్తిగా ప్రతిబింబించలేము. అందులోనూ కాళిదాసు అంటే మనకి ఉండే ప్రేమకొద్దీ ప్రతీదీ ప్రత్యేకంగానే అనిపిస్తుంది. ఆయన మేఘదూతంలో రాసినవి మందాక్రాంత వృత్తాలు. వాటి నడక అక్కడక్కడ విరుగుతూ మేఘ గతిని పోలి ఉంటుంది. పోనీ అవే వృత్తాలు, అవే మాటలు ఉపయోగించి తెలుగులో రాసినా ఇదిగో ఇలా అఘోరిస్తుందిగానీ ఆ అందం వస్తుందా, అంటూ సరదాగా ఆయన చేసిన అనువాదం ఇలా ఉంటుంది.

యక్షశ్చక్రే జనకతనయా స్నాన పుణ్యోదకేషు
స్నిగ్ధఛ్ఛాయాతరుషు వసతిం రామగిర్యాశ్రమేషు ||

దీనికి ముక్కస్య ముక్కానువాదం:

యక్షుడ్ చేసెన్ జనకతనయా స్నాన పుణ్యోదకాల్లో
స్నిగ్ధఛ్ఛాయాతరుల వసతిన్ రామగిర్యాశ్రమాల్లో ||

 

అలాగే ఇంకో ఉదాహరణ. ఈ శ్లోకం చూడండి.

నపుంసకమితి ఙ్ఞాత్వా ప్రియాయై ప్రేషితం మన:
తత్తు తత్రైవ రమతే హతా: పాణినా వయం ||

మన: శబ్దం నపుంసకలింగం కదా అనుకుని దాన్ని (మనస్సుని) ప్రియురాలిదగ్గరకు పంపిస్తే, అది ఆమెతో రమిస్తూ అక్కడే ఉండిపోయింది. అయ్యో, పాణిని (సంస్కృత వ్యాకరణ కర్త) వల్ల మోసపోయాం కదా.

ఇదే శ్లోకం తెలుగులో జరుక్ శాస్త్రిగారు ఎలా రాశారో చూడండి-

నపుంసకమనే తలచి ప్రియకై పంపితిన్ మనం
బదీ అచ్చటనే ఏడ్చెన్; చచ్చాం పాణినిచేత మేం ||